AKP’nin emek düzeni tartışması: “Çocuklar işte, gençler evde, kadınlar güvencesiz”

SELDA ÇAKMAK / DENİZLİ

CHP Denizli Milletvekili Gülizar Biçer Karaca, 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü öncesinde “AKP’nin Emek Düzeni: Çocuklar İşte, Gençler Evde, Kadınlar Güvencesiz” başlıklı politika notunu kamuoyuyla paylaştı. Raporda Türkiye’de çocuk emeği, gençlerin eğitim ve istihdamdan kopuşu ile kadınların güvencesiz çalışma koşulları kapsamlı verilerle ele alındı.

Karaca, mevcut tabloyu “çocukluğu, gençliği ve kadın emeğini aynı anda tüketen bir düzen” olarak nitelendirerek, 1 Mayıs’a giderken emek piyasasındaki eşitsizliklerin derinleştiğini ifade etti.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 15-17 yaş grubundaki çocukların işgücüne katılım oranının yüzde 25,5’e ulaştığını belirten Karaca, “Her dört çocuktan birinin çalışmak zorunda kalması sosyal devletin zayıfladığını gösteriyor. Çocukların yeri işyerleri değil okullardır” dedi.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi verilerine de değinilen raporda, 2025 yılında en az 94 çocuk işçinin çalışırken hayatını kaybettiği bilgisi yer aldı. Karaca, çocuk işçi ölümlerinin “kader değil, denetimsizlik ve yoksulluğun sonucu” olduğunu vurguladı.

Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) üzerinden çocuk emeğinin yaygınlaştığına dikkat çeken Karaca, 2016’dan bu yana bu program kapsamında 10’u ölümlü olmak üzere 1273 iş kazası yaşandığını belirtti. MESEM modelinin çocukları fiilen işgücüne yönlendirdiğini ifade etti.

Raporda gençlere ilişkin veriler de öne çıktı. TÜİK ve uluslararası kuruluşların verilerine göre genç kadınların önemli bir bölümünün ne eğitimde ne istihdamda yer aldığı belirtilirken, Karaca bu durumu “ev gençliği” olarak tanımladı. Gençlerin güvenceli işlere erişemediğini ve özellikle kadınların ekonomik bağımsızlık kurmakta zorlandığını söyledi.

Kadın istihdamındaki eşitsizliklere de dikkat çekilen politika notunda, kadınların işgücüne katılım oranının erkeklerin yarısından az olduğu, kayıt dışı çalışmanın özellikle tarım sektöründe çok yüksek seviyelerde bulunduğu ifade edildi. Karaca, kadınların hem ev içinde ücretsiz emekle hem de iş hayatında düşük ücret ve güvencesizlikle karşı karşıya kaldığını dile getirdi.

Bakım yükünün büyük ölçüde kadınların üzerinde olduğunu vurgulayan Karaca, küçük çocuğu olan kadınların istihdam oranının ciddi şekilde düştüğünü belirterek, bunun kamusal bakım hizmetlerinin yetersizliğinden kaynaklandığını ifade etti.

ŞHA-